Pazartesi , Temmuz 16 2018
Ana Sayfa / Genel / Çekingen Kişilik Bozukluğu Nedir?

Çekingen Kişilik Bozukluğu Nedir?

Kişilik bozuklukları, sosyal ilişkilerde insanları zorlamakta ve bir davranış kalıbı halinde uzun süredir devam etmektedir. Çekingen kişilik bozukluğu da tam olarak bu şekilde, kişinin kendisini yetersiz hissettiği, reddedilmeye karşı aşırı duyarlı olduğu, utangaçlığın ve sosyal engellenmenin hissedildiği bir kişilik bozukluğudur. Bu tip kişiler, üzerlerinde hissettiği yetersizlik duygusu ile kendilerini sosyal hayatta baskılanmış hissederler. Kaybetmek, bu kişilik bozukluğuna sahip olan kişiler için o kadar ağır gelir ki, kendilerini her şeyden soyutlayarak uzaklaşma yolunu seçerler.

Araştırmalara göre nüfusun yaklaşık olarak %2’lik bir kısmı bu kişilik bozukluğunu yaşamaktadır. Aşağıda kaçınmacı kişilik bozukluğuna dair belirtiler sıralanmıştır:

Çekingen Kişilik Bozukluğu Belirtileri

  • Eleştiri veya reddedilmeyle karşılaştıklarında kolayca hayal kırıklığına uğrayıp zarar görürler.
  • Yakın arkadaşları yoktur. İlişki kurmaktan çekinir ya da korkarlar.
  • İş yaşamına ayak uydurmakta zorlanırlar. Sorumluluk almaktan çekinirler. Bu nedenle iş hayatından uzak dururlar.
  • Riskli olduğunu düşündükleri için yeni şeyleri denemekten korkarlar.
  • Sosyal ortamlarda utangaçlık yaşarlar.
  • Yanlış bir şey yapma korkusuyla, sosyal ortamlarda bulunmaktan kaçınırlar.

Çekingen Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Çekingen kişilik bozukluğunun nedeni tam olarak bilinememektedir. Ancak genetik faktörler rol oynayabileceği gibi bir akraba ya da yakın birisi tarafından reddedilme gibi çevresel faktörler de rol oynayabilmektedir. Bunun yanında kişiliğin oluşumu, mizaç, başa çıkma stratejileri gibi psikolojik faktörler de söz sahibi olabilmektedir. Bu nedenle çekingen kişilik bozukluğunun oluşumunda, aslında birçok faktörün iç içe geçmiş şekilde bulunduğu söylenebilir.

Çekingen kişilik bozukluğuna sahip olan kişiler için erken teşhis ve erken tedavi büyük önem taşımaktadır. Bu kişilik bozukluğunda bulundukları yüksek kaygı ve utancı gidermek için, alkol ve madde kullanımı yaygındır. Bu nedenle hem erken tedavi hem de olası tehditlerden korunulması amacıyla psikoterapi büyük önem taşımaktadır.

# Çekingen kişilik bozukluğu teşhisi nasıl konulmaktadır?

Hepimin hayatımızın belli dönemlerinde, üzgün, mutlu, utangaç hissettiği olmuştur. Hatta çeşitli kişilik bozukluklarını çağrıştıracak belli dönemlerden de geçmiştir. Bu nedenle çekingen kişilik bozukluğunun teşhisi için belli kriterlerin olması gerekmektedir.

# Sosyal fobiyle, çekingen kişilik bozukluğu aynı mıdır?

Sosyal fobi ile çekingen kişilik bozukluğu ne kadar birbirine benzer gözükse de bazı noktalarda ayrışmaktadır. Sosyal fobisi olan birey; topluluk önüne çıkma, kalabalık içerisinde yemek yeme, sunum yapma gibi aktivitelerden yoğun bir kaygı duymaktadır. Ancak çekingen kişilik bozukluğu için durum böyle değildir. Bu kişilik bozukluğuna sahip olan birey, her konuda yoğun bir kaygı duymakta ve kaçınma davranışını göstermektedir.

# Çekingen kişilik bozukluğuna sahip olan birey tedavi olmazsa ne olur?

Bu kişiler tedavi görmediklerinde, gittikçe daha fazla kendilerini topluma kapatırlar. Bununla beraber toplumdan izole bir hayat yaşamaya başlarlar. Bu durumla beraber daha farklı semptomlar da geliştirebilirler. Depresyon, alkol ve madde bağımlılıkları geliştirme şansları çok yüksektir.

# Çekingen kişilik bozukluğu tedavi edilebilir mi?

Tüm kişilik bozukluklarında olduğu gibi çekingen kişilik bozukluğuna sahip olan bireyin tedavisi, tüm sorunları ortadan kaldırmamaktadır. Kişi tedavi sonrasında hala biraz utangaç olabilir ya da sosyal anlamdaki etkileşimleri konusunda çekingen davranabilir. Ancak tedavi kişinin sosyal anlamdaki işlevselliğini büyük oranda arttırarak daha önce yaşadığı belirtilerle başa çıkmasını sağlamakta ve daha başarılı ilişkiler kurmasına olanak sağlamaktadır. Bu nedenle çekingen kişilik bozukluğuna sahip olan bireyler, yaşadığı zorlukların daha büyümemesi ve sorunlarıyla başa çıkabilmesi için tedavi mutlaka gerekmektedir.

# Terapistin uzmanlığı ne derece önem taşır?

Çekingen kişilik bozukluğunun doğası gereği, kişi tedavi olmaya ön yargı ile yaklaşacaktır. Kişinin ilişki kurmada büyük zorluklar çekmesi, terapistine olan olası güvensizlikleri terapi sürecini zorlaştıracak etmenlerden bazılarıdır. Bu nedenle psikoterapistin alanındaki uzmanlığı, terapinin işleyiş sürecinde oluşacak güven ve ilişki problemini en aza indirgeyerek başarılı bir tedavi programının oluşmasına olanak sağlayacaktır.

Yazar: Ahmet Can Alkan

Psikolojik Danışman

Check Also

Bilge ÇAPOĞLU, Uzman Klinik Psikolog

Bilge ÇAPOĞLU, Lisans öğrenimini İstanbul Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde 2004 yılında, Yüksek Lisans öğrenimini de İstanbul …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ön Görüşme İçin Tıklayın!